Pieniądze zapisane na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym nie działają jak oszczędności na zwykłym koncie bankowym. Członek OFE nie może w dowolnym momencie zlecić przelewu zgromadzonej kwoty ani wypłacić jej na bieżące wydatki. Środki mają służyć przede wszystkim finansowaniu przyszłej emerytury, choć w określonych sytuacjach mogą zostać podzielone, odziedziczone lub wypłacone osobom uprawnionym.
Czy można odzyskać pieniądze z OFE?
Osoba należąca do OFE zasadniczo nie może wypłacić zgromadzonych pieniędzy przed osiągnięciem wieku emerytalnego tylko dlatego, że chce zrezygnować z funduszu, potrzebuje gotówki albo przestała pracować. Środki pochodzą z części obowiązkowej składki emerytalnej i podlegają zasadom określonym w przepisach.
Nie ma więc procedury pozwalającej złożyć zwykły wniosek o zamknięcie rachunku i przelanie całego salda na prywatne konto. Dotyczy to również osób, które wybrały zapisywanie nowych składek wyłącznie na subkoncie w ZUS. Taka decyzja wpływa na sposób przekazywania kolejnych składek, ale nie powoduje automatycznej wypłaty pieniędzy zgromadzonych wcześniej w OFE.
Środki mogą być wykorzystane lub przekazane w kilku szczególnych sytuacjach. Najważniejsze z nich to osiągnięcie wieku emerytalnego, śmierć członka funduszu, rozwód albo ustanie wspólności majątkowej. Sposób rozliczenia zależy od tego, czy pieniądze nadal znajdują się w OFE, czy zostały już przeniesione na subkonto w ZUS.
Co dzieje się z pieniędzmi z OFE przed emeryturą?
Na 10 lat przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego uruchamiany jest tak zwany suwak bezpieczeństwa. OFE zaczyna co miesiąc przekazywać część środków na subkonto prowadzone przez ZUS. Proces jest rozłożony w czasie, dlatego pieniądze nie trafiają do ZUS jednorazowo.
W okresie działania suwaka nowe składki emerytalne nie są już kierowane do OFE. Pozostają zapisane na subkoncie w ZUS, a wartość rachunku w funduszu stopniowo maleje wskutek kolejnych transferów.
W dniu osiągnięcia wieku emerytalnego cały kapitał wcześniej zgromadzony w OFE powinien znajdować się już w ZUS. Zakład uwzględnia go przy obliczaniu świadczenia i wypłaca jedną dożywotnią emeryturę. Emeryt nie otrzymuje więc z OFE osobnej jednorazowej wypłaty całego salda.
Czy ZUS zwraca pieniądze z OFE?
ZUS nie zwraca członkowi OFE pieniędzy w formie swobodnej wypłaty na żądanie. Środki przeniesione w ramach suwaka bezpieczeństwa są zapisywane na subkoncie i stają się częścią kapitału uwzględnianego przy ustalaniu wysokości emerytury.
Oznacza to, że po osiągnięciu wieku emerytalnego nie składa się osobnego wniosku o zwrot pieniędzy z OFE. Składa się wniosek o emeryturę, a ZUS wylicza świadczenie na podstawie środków zapisanych na koncie, subkoncie i kapitału początkowego, jeżeli dana osoba go posiada.
Słowo zwrot może być mylące. Nie chodzi o oddanie wszystkich składek w jednej kwocie, lecz o przekształcenie zgromadzonego kapitału w miesięczne świadczenie emerytalne. Wysokość emerytury zależy nie tylko od kwot pochodzących z OFE, ale również od pozostałych składek zapisanych w ZUS oraz momentu przejścia na emeryturę.
Inaczej wygląda sytuacja po śmierci osoby posiadającej subkonto. Środki mogą zostać podzielone pomiędzy małżonka, osoby wcześniej wskazane albo spadkobierców. ZUS udostępnia w tym celu odpowiednie procedury i formularze.
Jak sprawdzić, ile ma się pieniędzy z OFE?
Najbardziej bezpośrednim sposobem jest sprawdzenie informacji przekazywanych przez fundusz, do którego dana osoba należy. OFE prowadzi indywidualny rachunek członka, na którym zapisuje liczbę jednostek rozrachunkowych. Wartość zgromadzonych środków zależy od liczby jednostek oraz ich aktualnej wyceny.
Można zalogować się do serwisu internetowego swojego funduszu albo skontaktować się z jego infolinią. Konieczne może być potwierdzenie tożsamości. Fundusz powinien również przekazywać członkowi informacje o stanie rachunku zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Jeżeli nie wiadomo, do którego OFE dana osoba należy, warto sprawdzić dokumenty otrzymywane wcześniej od funduszu albo informacje dostępne na koncie w ZUS. Można też skontaktować się z ZUS i zapytać o nazwę funduszu, do którego były przekazywane składki.
Informacje o składkach i środkach można znaleźć również po zalogowaniu do elektronicznego konta ZUS. W panelu ubezpieczonego dostępna jest sekcja dotycząca subkonta, w której prezentowane są między innymi składki oraz kwoty przekazane przez OFE. Można tam zobaczyć także transfery wykonywane w ramach suwaka bezpieczeństwa.
Trzeba odróżnić dwie wartości: saldo nadal znajdujące się w OFE oraz pieniądze, które zostały już zapisane na subkoncie w ZUS. Po rozpoczęciu suwaka część kapitału będzie widoczna w funduszu, a część w ZUS. Sama informacja z OFE nie musi więc przedstawiać całej kwoty związanej z drugim filarem emerytalnym.
Jak sprawdzić środki na subkoncie w ZUS?
Po zalogowaniu do konta ZUS należy przejść do panelu ubezpieczonego, a następnie wybrać część dotyczącą subkonta. Widoczne są tam informacje o należnych i opłaconych składkach, a także o środkach przekazanych wcześniej z OFE.
Dane można przeglądać według dostępnych okresów. System umożliwia również zamówienie informacji archiwalnych, jeżeli potrzebne są dane z wcześniejszych lat. Kwoty przekazane przez OFE w ramach suwaka są prezentowane oddzielnie.
ZUS udostępnia także informację o stanie konta ubezpieczonego. Dokument pokazuje między innymi składki zapisane na koncie, środki na subkoncie, kapitał początkowy oraz informacje dotyczące składek kierowanych do OFE.
Warto pamiętać, że kwoty widoczne na subkoncie nie są gotówką przechowywaną na osobnym rachunku bankowym. Są zapisami uwzględnianymi przy obliczaniu przyszłej emerytury i podlegają ustawowej waloryzacji.
Jak mogę odzyskać pieniądze z OFE?
Sposób postępowania zależy od tego, co dokładnie oznacza odzyskanie pieniędzy. Członek OFE nie może wypłacić ich na własne życzenie przed emeryturą. Po osiągnięciu wieku emerytalnego środki są natomiast uwzględniane przez ZUS przy ustalaniu miesięcznego świadczenia.
Jeżeli pytanie dotyczy pieniędzy po zmarłym członku OFE, osoba uprawniona powinna najpierw skontaktować się z funduszem, do którego należał zmarły. To OFE rozpoczyna podział środków znajdujących się na rachunku oraz informuje ZUS, komu i w jakiej części mają zostać przekazane pieniądze zapisane na subkoncie.
W praktyce należy:
- ustalić, do którego OFE należała zmarła osoba,
- skontaktować się z funduszem i pobrać wymagany wniosek,
- przygotować dokumenty potwierdzające tożsamość, zgon oraz prawo do środków.
Dokładny zestaw dokumentów zależy od sytuacji rodzinnej, wskazanych osób uprawnionych i zasad obowiązujących w danym funduszu. Może być potrzebny akt zgonu, akt małżeństwa, dokument tożsamości albo dokument potwierdzający nabycie spadku.
Kto może otrzymać środki po zmarłym członku OFE?
Jeżeli zmarły pozostawał w małżeństwie i środki były objęte wspólnością majątkową, część przypada współmałżonkowi. Pozostała część może zostać przekazana osobom wskazanym wcześniej przez członka funduszu.
Osobą uprawnioną nie musi być wyłącznie krewny. Członek OFE może wskazać jedną lub kilka osób i określić ich udział w środkach. Jeżeli nikogo nie wskazano, pieniądze mogą wejść do masy spadkowej i zostać podzielone zgodnie z zasadami dziedziczenia.
Współmałżonek nie zawsze otrzymuje pieniądze w gotówce. Część objęta wspólnością majątkową może zostać przekazana w formie transferu na jego rachunek w OFE albo subkonto, zależnie od sytuacji. Pozostałe środki należne osobom uprawnionym lub spadkobiercom mogą podlegać wypłacie.
Jeżeli wszystkie pieniądze zostały już przeniesione z OFE do ZUS w ramach suwaka, postępowanie będzie dotyczyło subkonta w ZUS. Zakład wyjaśnia, że środki zapisane na subkoncie podlegają dziedziczeniu i mogą być dzielone po śmierci ubezpieczonego.
Czy pieniądze z OFE wchodzą do spadku?
Nie zawsze trafiają do spadku od razu. W pierwszej kolejności bierze się pod uwagę małżeńską wspólność majątkową oraz osoby wskazane przez członka funduszu jako uprawnione.
Dopiero gdy nie wskazano osób uprawnionych albo część środków nie została objęta takim wskazaniem, odpowiednia kwota może wejść do spadku. Spadkobiercy muszą wówczas wykazać swoje prawa, na przykład za pomocą prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia.
Dlatego warto sprawdzić w swoim OFE, kogo wskazano do otrzymania pieniędzy po śmierci, i aktualizować dane po rozwodzie, ślubie, śmierci osoby uprawnionej albo innych zmianach rodzinnych. ZUS również umożliwia wskazanie lub zmianę osób uprawnionych do środków zgromadzonych na subkoncie.
Co dzieje się ze środkami z OFE po rozwodzie?
Środki zgromadzone w czasie trwania małżeńskiej wspólności majątkowej mogą podlegać podziałowi po rozwodzie, unieważnieniu małżeństwa albo ustaniu wspólności majątkowej. Nie oznacza to jednak zwykle wypłaty gotówki byłym małżonkom.
Część przypadająca byłemu współmałżonkowi jest co do zasady przekazywana na jego rachunek w OFE lub subkonto. ZUS wskazuje, że przy podziale środków na subkoncie w wyniku rozwodu stosowana jest wypłata transferowa, a nie zwykła wypłata pieniędzy do ręki.
Podstawą podziału są dokumenty określające sposób rozliczenia majątku wspólnego. Sama informacja o rozwodzie może nie wystarczyć, jeśli nie wynika z niej, jaka część środków przypada każdej osobie.
Czy rezygnacja z OFE pozwala wypłacić pieniądze?
Nie. Wybór, aby kolejne składki były zapisywane wyłącznie na subkoncie w ZUS, nie powoduje wypłaty kapitału zgromadzonego wcześniej w OFE. Dotychczasowe środki pozostają na rachunku funduszu do czasu ich stopniowego przekazania do ZUS albo wystąpienia innego zdarzenia przewidzianego w przepisach.
Decyzję dotyczącą kierowania części nowych składek można zmieniać w czasie ustawowych okien transferowych. Nie jest to jednak rezygnacja podobna do zamknięcia lokaty, rachunku maklerskiego czy prywatnego funduszu inwestycyjnego.
Nie należy więc ufać ofertom osób obiecujących szybkie uwolnienie pieniędzy z OFE za opłatą. Dostęp do tych środków wynika z przepisów i nie może zostać przyspieszony przez pośrednika.
Czy komornik może zająć pieniądze z OFE?
Środki na rachunku OFE nie funkcjonują jak zwykłe pieniądze na koncie bankowym, którymi członek funduszu może swobodnie dysponować. Nie można ich samodzielnie przelać, wypłacić ani przeznaczyć na spłatę bieżących zobowiązań.
Sytuacja może wyglądać inaczej po wypłacie środków osobie uprawnionej lub spadkobiercy. Pieniądze, które trafią już na jej rachunek bankowy, mogą podlegać ogólnym zasadom dotyczącym egzekucji. W indywidualnej sprawie związanej z długami, spadkiem albo zajęciem komorniczym warto uzyskać poradę prawną.
Ile trwa wypłata środków po zmarłym?
Termin zależy od tego, czy zmarły miał jeszcze rachunek w OFE, czy tylko subkonto w ZUS, a także od kompletności złożonych dokumentów. Jeżeli pozostawał członkiem OFE, postępowanie należy rozpocząć w funduszu.
Po dokonaniu podziału OFE przekazuje ZUS informację o osobach uprawnionych i ich udziałach. Fundusz ma na zawiadomienie ZUS 14 dni, natomiast ZUS dokonuje odpowiedniego podziału środków na subkoncie w ciągu trzech miesięcy od otrzymania zawiadomienia.
Cała procedura może potrwać dłużej, jeżeli brakuje dokumentów, nie ustalono spadkobierców, występuje spór pomiędzy członkami rodziny albo fundusz nie ma aktualnych danych osób uprawnionych.
Jak ustalić, do którego OFE należała zmarła osoba?
Informacji można szukać w korespondencji z funduszu, dokumentach domowych i historii elektronicznych rachunków. Pomocny może być również ZUS.
Osoba mająca interes prawny może zwrócić się do ZUS z wnioskiem o informację, do którego OFE należał zmarły. ZUS wskazuje, że wniosek nie musi mieć szczególnego formularza. Może zostać złożony w formie pisma albo do protokołu w placówce.
Po ustaleniu nazwy funduszu należy skontaktować się bezpośrednio z jego obsługą. OFE przekaże informacje o wymaganych formularzach, dokumentach i możliwym sposobie rozliczenia.
Czy trzeba płacić podatek od pieniędzy z OFE?
Sposób opodatkowania zależy od rodzaju wypłaty, osoby otrzymującej środki i podstawy prawnej przekazania. Inaczej może być traktowana wypłata dla osoby wskazanej przez członka funduszu, inaczej transfer na rachunek współmałżonka, a jeszcze inaczej kwota wchodząca do spadku.
Nie warto zakładać, że każda wypłata zostanie rozliczona identycznie. Przed złożeniem dyspozycji można zapytać fundusz, czy potrąci podatek i jaki dokument podatkowy wystawi. Przy większej kwocie albo skomplikowanej sytuacji spadkowej bezpieczne będzie skonsultowanie się z doradcą podatkowym.
Na co uważać przy odzyskiwaniu środków?
Osoby szukające pieniędzy po zmarłym mogą natrafić na firmy pobierające wysokie opłaty za ustalenie funduszu albo wypełnienie prostego wniosku. W wielu przypadkach postępowanie można rozpocząć samodzielnie, kontaktując się bezpośrednio z OFE i ZUS.
Nie należy przekazywać nieznanym pośrednikom danych logowania do konta ZUS, haseł bankowych ani kodów autoryzacyjnych. Fundusz może poprosić o dokument tożsamości i dokumenty spadkowe, ale nie potrzebuje dostępu do prywatnej bankowości elektronicznej.
Czy można odzyskać pieniądze z OFE? Członek funduszu nie może wypłacić ich przed emeryturą na dowolny cel. Kapitał jest stopniowo przekazywany do ZUS i uwzględniany przy obliczaniu świadczenia. Bezpośrednia wypłata może natomiast dotyczyć osób uprawnionych lub spadkobierców po śmierci członka OFE, a pierwszym krokiem jest wtedy ustalenie właściwego funduszu i złożenie wymaganych dokumentów.
Źródło: www.force.org.pl
